Cevizli Köyü - Akseki, Antalya
Cevizli, Antalya'nın Akseki ilçesine bağlı, 2400 yıllık bir geçmişi omuzlarında taşıyan, antik çağlardan Cumhuriyet'e kadar pek çok medeniyete ve olaya tanıklık etmiş köklü bir yerleşimdir. 1966 yılında belediye statüsü kazanan ancak 2012'deki yasa ile köye (mahalle) dönüşen Cevizli, planlı yerleşimi ve tarihi dokusuyla bir köyden çok daha fazlasıdır.
Tarihçe ve İsim Kökeni (Kagras)
Köyün tarihi adı, "kutsal ve güzel tepe" anlamına gelen K[uwa]-Akra kelimelerinden türetilen Kagra'dır. Helen dil kurallarına göre sonuna "-s" eklenerek Kagras (Kağras) halini almıştır. M.Ö. 4. yüzyıldan itibaren, yani yaklaşık 2400 yıldır yerleşimin adı Kağras'tır.
İsim Değişikliği: Cumhuriyet döneminde yer adlarının Türkçeleştirilmesi sürecinde, 1932 yılında önce Yeşilköy, ardından Cevizli adını almıştır.
İdari Geçmiş: 1924'te Antalya Vilayeti'ne bağlanan köy, 1931'de Atatürk'ün onayı ile "Kağras Nahiyesi" olmuştur.
1933 Yangını ve Yeniden Diriliş
Cevizli'nin yakın tarihindeki en önemli dönüm noktası 31 Ekim 1933 tarihinde yaşanan büyük yangındır. Cumhuriyet'in 10. yıl kutlamalarının hemen ardından gelen bu felakette; 105 ev, 60 samanlık, 3 dükkan ve 1 cami yanmış, köyün dörtte üçü yok olmuştur.
Yeniden İnşa: Felaketin ardından devlet tüm imkanlarını seferber etmiştir. Bakanlar Kurulu kararı ve Cumhurbaşkanı onayı ile örtülü ödenekten 25.000 lira ayrılarak, Cevizli adeta küllerinden yeniden doğmuştur.
Mimari Doku: O dönemde yolları ve yerleşim planıyla örnek bir kasaba olarak inşa edilen Cevizli'de, varlıklı ailelerin ahşap kafeslerle süslediği evler bugün sit alanı olarak koruma altındadır.
Arkeoloji ve Zeus Tapınağı
Köy, arkeolojik açıdan büyük bir hazinedir. "Kale" olarak isimlendirilen tepede M.S. 1. yüzyıla ait kalıntılar bulunur.
Zeus Tapınağı: Pisidia devletinin soylu ailesinden Kassia Mousaia, "kutsal tepe"ye bir Zeus Tapınağı inşa ettirmiştir. Tapınağa kocası Hoplon ve oğlu Konis'in heykellerini yerleştirmiştir.
Hazin Son: 1900 yıl ayakta kalan bu ihtişamlı tapınak, ne yazık ki 1933 yangını sonrası yapılan ev inşaatlarında "taş ocağı" gibi kullanılmış, sütunları ve blok taşları yeni evlerin yapımında harcanmıştır. Günümüze sadece az sayıda parçası ulaşabilmiştir.
Sarı Şeyh Hüseyin Efendi Türbesi
Köydeki en önemli ziyaretgah, Sarı Şeyh Hüseyin Efendi Türbesi'dir. Hakkındaki en eski belge 1750 tarihli bir padişah beratıdır. Kim olduğu (Fatih'in kolağası olduğu rivayet edilse de tarihsel çelişkiler vardır) kesin olarak bilinmemekle birlikte, yüzyıllardır bölge halkı tarafından büyük saygı görmektedir.
Coğrafya, Nüfus ve Ekonomi
Cevizli, Akseki'ye 26 km, Antalya il merkezine 185 km uzaklıktadır.
Nüfus: 2012 verilerine göre yerleşik nüfusu 1.617 kişidir.
Ekonomi: Köyün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.
Ziyaret Etmeniz İçin 5 Neden
Arkeolojik İzler: Kassia Mousaia'nın yaptırdığı Zeus Tapınağı'nın günümüze ulaşan nadir parçalarını ve antik kitabeleri inceleyebilirsiniz.
Cumhuriyet Mimarisi: 1933 yangını sonrası devlet eliyle planlı bir şekilde inşa edilen, ahşap kafesli tarihi Cevizli evlerini görebilirsiniz.
Tarihi Derinlik: 2400 yıllık "Kagras" isminin izlerini ve Pisidia tarihini yerinde hissedebilirsiniz.
Manevi Ziyaret: Bölge halkı için büyük önem taşıyan Sarı Şeyh Hüseyin Efendi Türbesi'ni ziyaret edebilirsiniz.
Doğa ve Tarih: Akseki'nin dağlık coğrafyasında, hem antik çağın hem de yakın tarihin iç içe geçtiği atmosferi soluyabilirsiniz.